Tùng la hán: đặc điểm và cách chọn cây

Vài nét về tùng la hán

Tùng la hán có tên khoa học Podocarpus macrophyllus, thuộc họ Thông tre (Podocarpaceae). Cây có nguồn gốc vùng Đông Á (Nhật Bản, miền nam Trung Quốc), được trồng làm cảnh rộng rãi ở Việt Nam.

• Lá dẹt, hình dải, xanh đậm, bóng, mọc xoắn quanh cành. Có những dòng lá dài, dòng lá ngắn (người chơi hay gọi tùng Nhật lá ngắn, tùng lá nhỏ).
• Sinh trưởng vừa phải, ra đọt theo đợt; chịu cắt tỉa tốt, dễ tạo tán tầng, tán mây.
• Cây đơn tính khác gốc; cây cái có thể ra hạt gắn trên một đế thịt màu đỏ tím.
• Sức chống chịu: chịu rét khá, chịu bóng bán phần, ưa đất thoát nước.

Điều kiện cần

• Ánh sáng: nắng đầy đủ hoặc nửa ngày nắng. Thiếu sáng, cành thưa, lá dài, nhạt.
• Giá thể: thoát nước tốt, hơi chua đến trung tính.
• Nước: giữ ẩm vừa, không úng.
• Phân: đều, vừa phải trong mùa sinh trưởng.
• Nhiệt độ: sinh trưởng tốt ở khí hậu miền Bắc; nắng gắt kết hợp khô hạn dễ cháy đầu lá.

Cách chọn cây

1. Gốc và rễ: gốc chắc, rễ tỏa đều, không lỏng lẻo trong bầu.
2. Thân: có độ thuôn, chuyển động tự nhiên; vỏ không bị thâm, nứt bất thường.
3. Cành: phân bố đều quanh thân, có nhiều tầng tiềm năng; cành chính không bị chết khô.
4. Lá: xanh đậm, đều, không vàng từng mảng, không có rệp ở nách lá.
5. Dòng lá: muốn chơi bonsai chậu nhỏ, chọn dòng lá ngắn, đốt ngắn.

Thời điểm mua, trồng ở miền Bắc

• Tháng 2 – 4: thuận lợi nhất, cây chuẩn bị ra đọt.
• Tháng 9 – 10: làm được, thời tiết mát.
• Tránh giữa mùa nắng nóng gay gắt.

Sai lầm thường gặp

• Chọn cây tán to, rậm mà bỏ qua thân, gốc: tán làm lại được, thân gốc thì khó.
• Mua cây vừa bứng, bầu nhỏ, lá héo: rủi ro chết cao.
• Trồng vào chậu bí, đất ruộng: rễ thối, cây vàng lá dần.

Sâu bệnh cần kiểm tra khi mua

• Rệp sáp, rệp vảy ở nách lá, kẽ cành.
• Nhện đỏ làm lá có chấm vàng li ti, mất bóng.
• Vết thối gốc, nấm ở thân sát đất.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Một cây tùng la hán có tầng tán rõ ràng, khoảng hở giữa các tầng thoáng, nhìn xuyên được qua tán là cây được chăm bài bản.
• Sờ lá: lá cứng, dày thường là cây được nắng đầy đủ.
• Hỏi người bán cây là dòng lá gì; với tùng la hán, khác biệt giữa các dòng rất ảnh hưởng tới dáng về sau.