Hải châu rụng lá, suy yếu: nguyên nhân, cách cứu

Các nguyên nhân thường gặp

Hải châu (thường được xác định là Pemphis acidula) rụng lá, suy yếu thường do:

• Úng, thối rễ: giá thể nhiều đất, tưới nhiều, mùa nồm, mưa dầm.
• Lạnh: rét đậm, gió bấc, sương muối.
• Thiếu nắng: đặt dưới hiên, trong nhà.
• Sốc chuyển chỗ, thay chậu sai mùa.
• Rệp sáp, nhện làm cây yếu.
• Bón phân quá nhiều.
• Cây mới khai thác chưa phục hồi.

Các bước chẩn đoán

1. Kiểm tra giá thể: ẩm sũng, có mùi hay khô ráo.
2. Nhấc nhẹ cây, xem rễ: trắng chắc hay nâu đen mềm.
3. Cạo nhẹ vỏ cành: xanh là còn sống.
4. Soi kẽ lá, kẽ cành tìm rệp, nhện.
5. Nhớ lại thời tiết, vị trí đặt, việc đã làm gần đây.

Cách xử lý theo nguyên nhân

Úng, thối rễ

1. Ngừng tưới, ngừng bón.
2. Mùa nóng: lấy cây ra, cắt rễ thối, trồng lại giá thể rất thoáng.
3. Mùa lạnh: hạn chế gỡ rễ mạnh; đưa cây vào nơi ấm, sáng, giữ giá thể khô ráo, nghiêng chậu cho thoát nước; xử lý triệt để khi trời nóng.
4. Đặt nơi sáng râm, kín gió; không bón phân.

Lạnh

1. Đưa vào khu che chắn, kê khỏi nền lạnh.
2. Tưới rất ít.
3. Đợi trời nóng, cây ra lộc rồi mới cắt cành chết.

Thiếu nắng

1. Chuyển cây ra nơi nắng nhiều, tập nắng dần.

Rệp, nhện

• Xem bài "Sâu bệnh hại hải châu".

Sai lầm thường gặp

• Thấy rụng lá là bón phân, tưới thêm: cây đang úng hoặc lạnh sẽ tệ hơn.
• Cắt cành vội khi chưa chắc đã chết.
• Thay đổi nhiều thứ cùng lúc.

Phòng hơn chữa

• Giá thể rất thoáng ngay từ đầu.
• Tưới theo giá thể, không theo lịch.
• Che chắn trước khi rét về.
• Chọn cây có nguồn gốc rõ ràng, đã thuần chậu.

Phân biệt rụng lá bình thường và bất thường

• Bình thường: mùa đông rụng bớt lá già, cành vẫn căng, cạo vỏ thấy xanh; vài lá già vàng rụng lác đác quanh năm.
• Bất thường: rụng lá non, rụng hàng loạt giữa mùa nóng; cành nhăn vỏ; giá thể có mùi; có rệp, nhện nhiều.

Rụng lá bất thường cần tìm nguyên nhân ngay theo các bước ở trên.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Hải châu phản ứng chậm: dấu hiệu suy có thể xuất hiện vài tuần sau khi rễ hỏng. Kiểm tra giá thể ngay khi thấy bất thường.
• Cây còn cành xanh, vỏ căng là còn cơ hội; kiên nhẫn chờ mùa nóng.
• Ghi chép lại để tránh lặp lại sai lầm.