Ngắt đọt, tỉa tán tùng kim

Cách tùng kim ra đọt

Tùng kim (thường là các dòng Juniperus) ra đọt non ở đầu cành trong mùa ấm. Đọt non mềm, xanh nhạt, sau đó cứng dần. Phần tán bên trong ít nắng thường yếu đi, lá trong vàng và rụng dần nếu tán quá dày.

Điều kiện để tỉa

• Cây khỏe, đủ nắng.
• Đọt non đã ra đủ dài.
• Dụng cụ: kéo nhỏ mũi nhọn, nhíp; đôi khi chỉ cần ngón tay.

Các kỹ thuật chính

• Ngắt đọt (bấm đọt): khi đọt non dài ra, ngắt bớt phần ngọn mềm. Với nhiều dòng tùng kim lá kim, có thể dùng kéo mũi nhọn cắt ở phần thân đọt, không cắt ngang lá kim.
• Tỉa thưa: cắt bỏ cành yếu, cành mọc xuống dưới, cành mọc vào trong, cành chồng chéo để ánh sáng và gió vào trong tán.
• Tỉa giữ dáng: cắt cành vượt khỏi đường viền đám tán về một nhánh bên còn lá.
• Giữ lá ở trong tán: đừng tỉa sạch hết lá trong cành; cành không còn lá thường khó bật lại.

Lịch tỉa theo mùa miền Bắc

• Tháng 2 – 3: tỉa thưa, chỉnh dáng trước mùa ra đọt.
• Tháng 4 – 6: ngắt đọt khi đọt non dài.
• Tháng 7 – 8: nắng nóng, tỉa nhẹ, chủ yếu tỉa thưa cho thoáng.
• Tháng 9 – 10: ngắt đọt đợt sau (nếu có), tỉa giữ dáng.
• Tháng 11 – 1: hạn chế tỉa mạnh.

Các bước làm gọn một đám tán

1. Nhìn đám tán từ trên và từ bên cạnh; đám tán đẹp thường hình bầu dục, mặt trên vồng nhẹ, mặt dưới gọn.
2. Cắt bỏ cành mọc thẳng xuống dưới đám tán và cành mọc thẳng đứng.
3. Ngắt đọt những chỗ vượt ra khỏi đường viền.
4. Tỉa thưa phía trong để nhìn thấy được cấu trúc cành.
5. Giữ khoảng trống giữa các đám tán.

Sai lầm thường gặp

• Xén bằng kéo to như xén hàng rào: cắt ngang lá kim, đầu lá nâu xấu; tán dày bên ngoài nhưng chết bên trong.
• Ngắt hết đọt nhiều lần trong năm với cây yếu: cây kiệt sức.
• Tỉa trụi lá trong cành: cành chết dần.

Sâu bệnh liên quan

• Tán quá dày, bí: nhện đỏ, rệp vảy, nấm.
• Đọt non sau ngắt: rệp.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Phần ngọn và đầu cành ngoài thường mạnh nhất; ngắt đọt ở đó sớm và nhiều hơn, phần yếu để đọt dài hơn cho khỏe lên.
• Mỗi lần tỉa xong, rung nhẹ cây và dùng chổi mềm quét sạch lá khô rụng trong tán.
• Chụp ảnh trước và sau khi tỉa để rút kinh nghiệm cho lần sau.