Nhân giống vạn tuế: tách chồi con, gieo hạt
Vạn tuế có thể nhân bằng chồi con mọc quanh gốc hoặc bằng hạt. Cả hai đều cần kiên nhẫn, nhưng tách chồi là cách nhanh và chắc chắn hơn cho người chơi nghiệp dư.
Vạn tuế sinh sản thế nào
Vạn tuế (Cycas revoluta) là cây đơn tính khác gốc. Muốn có hạt phải có cây cái được thụ phấn từ cây đực. Cây trưởng thành cũng thường mọc chồi con (con tuế) ở gốc hoặc dọc thân. Chồi con khi tách ra có thể thành cây mới, mang đặc tính của cây mẹ.
Điều kiện chung
- Trời ấm, khô ráo.
- Giá thể giâm, gieo thoát nước tốt: cát, sỏi nhỏ, trấu hun, ít đất.
- Kiên nhẫn: cây con vạn tuế lớn rất chậm.
Thời điểm ở miền Bắc
- Tách chồi: tháng 3 – 5, khi trời ấm.
- Gieo hạt: khi hạt chín, thu về; gieo nơi ấm. Nảy mầm có thể mất vài tháng.
Tách chồi con
- Chọn chồi: chồi đã đủ to (cỡ củ hành lớn trở lên), chắc, khỏe.
- Tách: dùng dao sắc, sạch hoặc đục nhỏ tách chồi sát chỗ nối với thân mẹ. Cẩn thận không làm tổn thương thân mẹ.
- Cắt bỏ lá trên chồi (nếu có), để chồi tập trung ra rễ.
- Để vết cắt se khô nơi thoáng mát, tránh nắng, trong một thời gian ngắn.
- Trồng chồi vào giá thể thoát nước, chôn khoảng một nửa chồi.
- Tưới rất ít, giữ giá thể hơi ẩm. Đặt nơi sáng, không nắng gắt.
- Chồi ra rễ, ra lá có thể mất vài tháng, thậm chí lâu hơn. Ấn nhẹ, chồi chắc không mềm là đang sống.
Gieo hạt
- Thu hạt chín (màu cam đỏ) từ cây cái đã được thụ phấn. Không phải hạt nào cũng có phôi.
- Bóc bỏ lớp vỏ thịt bên ngoài, rửa sạch. Đeo găng tay vì hạt có chất độc.
- Ngâm hạt trong nước sạch một thời gian; hạt nổi thường là hạt lép.
- Gieo nằm ngang, vùi một nửa vào giá thể ẩm, thoát nước.
- Đặt nơi ấm, giữ ẩm nhẹ. Nảy mầm chậm, có khi nhiều tháng.
Sai lầm thường gặp
- Trồng chồi khi vết cắt còn ướt, giá thể quá ẩm: chồi thối.
- Tách chồi quá nhỏ: khó sống.
- Tưới nhiều cho chồi chưa có rễ: thối từ gốc.
Sâu bệnh cần để ý
- Thối nấm ở vết cắt và hạt gieo trong giá thể ẩm.
- Chồi tách từ cây có rệp vảy có thể mang rệp theo; kiểm tra kỹ.
Mẹo từ kinh nghiệm
- Chồi con mọc sát gốc có thể để lại để tạo dáng vạn tuế nhiều đầu, không nhất thiết phải tách.
- Ghi tên, ngày tách trên thẻ cắm chậu. Chồi vạn tuế ra rễ lâu, dễ quên.
- Cây con từ hạt mất nhiều năm mới thành cây cảnh có thân; đây là thú vui dành cho người kiên nhẫn.