Sâu bệnh hại sanh và cách xử lý an toàn

Sanh và sức chống chịu

Sanh (thường được xác định là Ficus microcarpa) là cây khỏe. Phần lớn sâu bệnh bùng phát khi cây yếu, vườn rậm, giá thể úng hoặc cây được bón thừa đạm. Vì vậy phòng bệnh bắt đầu từ chăm sóc đúng.

Điều kiện phòng bệnh tốt

• Đủ nắng, thoáng gió.
• Giá thể thoát nước.
• Bón phân cân đối.
• Vệ sinh vườn: nhặt lá rụng, cắt cành khô.

Các đối tượng hay gặp

Bọ trĩ hại lá

• Dấu hiệu: lá non cuộn gập lại theo gân giữa thành hình túi, bên trong có côn trùng nhỏ màu đen, dài. Lá bị hại có đốm thâm, sau đó vàng rụng.
• Thời điểm: thường mạnh khi trời ấm, khô, nhất là các đợt ra lộc.
• Xử lý: ngắt bỏ và tiêu hủy lá bị cuộn; phun rửa lá; khi mật độ cao có thể dùng chế phẩm sinh học hoặc thuốc có đăng ký cho bọ trĩ, theo đúng nhãn.

Rệp sáp, rệp vảy

• Dấu hiệu: cụm bông trắng (rệp sáp) hoặc vảy nhỏ màu nâu (rệp vảy) bám nách lá, kẽ cành; lá có lớp bồ hóng đen; kiến đi lại nhiều.
• Xử lý: lau bằng bông thấm cồn, chải bằng bàn chải mềm, xịt nước mạnh; cắt cành nhiễm nặng. Dầu khoáng nông nghiệp hoặc chế phẩm thảo mộc có thể dùng theo hướng dẫn nhãn.

Sâu ăn lá

• Dấu hiệu: lá bị ăn khuyết, có phân sâu.
• Xử lý: bắt bằng tay vào sáng sớm hoặc chiều tối; chế phẩm vi sinh (như nhóm Bacillus thuringiensis) khi cần.

Nấm đốm lá, nấm hồng

• Dấu hiệu: đốm nâu, đốm đen trên lá; lớp nấm hồng trên vỏ cành mùa mưa.
• Xử lý: cắt bỏ phần bệnh, làm thoáng tán, tránh tưới lên lá chiều tối. Bệnh nặng có thể dùng thuốc trừ nấm có đăng ký theo khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật.

Thối rễ

• Dấu hiệu: lá vàng từ trong ra, rụng dần dù giá thể ẩm; rễ đen, mềm, có mùi.
• Xử lý: xem bài "Cứu sanh rụng lá, vàng lá, thối rễ".

Lịch theo dõi theo mùa miền Bắc

• Tháng 3 – 4 (nồm): nấm lá, rêu, ốc sên.
• Tháng 5 – 9 (nóng ẩm): bọ trĩ, rệp, sâu ăn lá, nấm hồng.
• Tháng 10 – 11 (hanh khô): nhện đỏ, rệp.
• Tháng 12 – 2: rệp trên cây để trong nhà.

Sai lầm thường gặp

• Phun thuốc định kỳ "cho chắc": diệt thiên địch, sâu nhanh quen thuốc.
• Chỉ phun mặt trên lá: rệp, nhện thường ở mặt dưới.
• Không cách ly cây mới mua: mang sâu bệnh vào cả vườn.

Khi buộc phải dùng thuốc bảo vệ thực vật, chọn thuốc có đăng ký cho đúng đối tượng, đọc kỹ nhãn về liều lượng, bảo hộ lao động. Nếu không chắc, hãy hỏi cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật địa phương.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Mỗi lần tưới, lật vài chiếc lá kiểm tra. Năm giây mỗi cây giúp phát hiện sớm hơn bất kỳ lịch phun nào.
• Cây bị bọ trĩ nặng nhiều năm thường là cây đặt chỗ khô nóng, ít gió. Thay đổi vị trí đôi khi hiệu quả hơn thuốc.
• Giữ một bình xịt nước sạch áp lực cao ở vườn: rửa lá định kỳ đã loại được nhiều rệp, nhện.