Tạo lũa, tạo thần cho tùng kim

Vì sao tùng kim hợp tạo lũa

Tùng kim (thường là các dòng Juniperus) có gỗ chắc, nhiều nhựa thơm, chịu mục tốt. Thân thường có các dải vỏ sống (đường nhựa) chạy xoắn rõ ràng, nên rất dễ tạo những dải lũa uốn lượn tự nhiên giữa các dải vỏ sống. Thần (ngọn khô) và lũa cành (cành khô) cũng rất phổ biến trên tùng.

Điều kiện trước khi làm

• Cây khỏe, tán xanh tốt, rễ ổn định.
• Xác định đường nhựa: ở tùng, mỗi dải vỏ thường nuôi một nhóm cành phía trên. Lột nhầm dải nuôi cành, cành đó sẽ chết.
• Không làm cùng lúc với thay chậu, cắt rễ.

Thời điểm ở miền Bắc

• Tháng 3 – 6: cây đang sinh trưởng, vỏ dễ bóc, vết thương lành tốt.
• Làm sạch, chạm khắc, bôi bảo quản: vào những ngày khô ráo (tháng 9 – 11 là thuận lợi).
• Tránh giai đoạn mưa dầm, nồm ẩm kéo dài.

Dụng cụ

• Dao trổ, đục nhỏ, kìm bấm lũa (kìm xé thớ gỗ), bàn chải sắt nhỏ.
• Phấn đánh dấu.
• Keo liền sẹo.
• Dung dịch bảo quản lũa (người chơi thường dùng dung dịch vôi lưu huỳnh). Đeo găng, kính; làm nơi thoáng; tránh dính vào vỏ sống, đất chậu; dùng theo hướng dẫn nhà sản xuất.

Tạo thần (ngọn khô)

1. Chọn đoạn ngọn sẽ làm thần (thường là ngọn cũ đã yếu hoặc đoạn ngọn quá cao).
2. Cắt bỏ cành lá trên đoạn đó, để lại cuống.
3. Bóc vỏ đoạn ngọn từ trên xuống đến điểm muốn dừng.
4. Dùng kìm xé, dao trổ tạo hình nhọn, có thớ tự nhiên.
5. Để khô, bôi bảo quản.

Tạo lũa thân

1. Vẽ phấn dải lũa theo hướng xoắn tự nhiên của thân, tránh các dải vỏ nuôi cành chính.
2. Rạch viền, bóc vỏ.
3. Làm sạch lớp tượng tầng, xé thớ cho tự nhiên.
4. Bôi keo mép vỏ sống.
5. Mở rộng dần qua các năm khi phần vỏ sống còn lại đã ổn định.

Sai lầm thường gặp

• Lột vỏ vòng quanh thân: phần phía trên chết hoàn toàn.
• Đường lũa thẳng, mép đều: giả, cứng.
• Không bảo quản: lũa xám xịt, nứt, mục dần.

Sâu bệnh liên quan

• Gỗ chết ẩm: nấm, mọt.
• Mép vỏ sống tổn thương: nấm; bôi keo liền sẹo.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Đi theo thớ gỗ và đường xoắn tự nhiên của thân; tùng kim có sẵn "gợi ý" trên vỏ.
• Lũa mới trắng chói; một hai năm sau màu sẽ dịu, hài hòa với vỏ.
• Học từ ảnh các cây tùng cổ trên núi đá: thần, lũa của chúng là mẫu tự nhiên quý nhất.