Thay chậu, cắt rễ sanh đúng thời điểm

Rễ sanh và nhịp thay chậu

Sanh (thường được xác định là Ficus microcarpa) có bộ rễ khỏe, phát triển nhanh. Cây nuôi phôi thường cần thay chậu hoặc xả bớt rễ mỗi một hai năm; cây trưng bày đã ổn định có thể hai ba năm một lần, tùy kích thước chậu và tốc độ lớn.

Dấu hiệu cần thay: rễ chui ra lỗ thoát, nước thấm chậm, lá nhỏ dần và vàng dù vẫn bón phân.

Điều kiện để thay chậu an toàn

• Cây khỏe, không đang bệnh nặng.
• Thời tiết ấm, cây sắp hoặc đang bật lộc.
• Chuẩn bị đủ giá thể mới thoát nước, chậu mới, dây buộc.

Thời điểm ở miền Bắc

• Tốt nhất: cuối tháng 2 đến tháng 4, khi trời ấm dần.
• Có thể: tháng 5 – 6 với cây khỏe, nhưng phải che nắng kỹ, tưới cẩn thận.
• Tránh: từ tháng 11 đến hết tháng 1, và những ngày nắng nóng gay gắt.

Các bước thực hiện

1. Tưới ẩm cây từ hôm trước.
2. Lấy cây ra: lách dao quanh thành chậu, nhấc bầu ra.
3. Gỡ giá thể cũ: dùng que tre gỡ từ ngoài vào. Với sanh khỏe, có thể gỡ phần lớn giá thể cũ.
4. Cắt rễ: cắt rễ thối, rễ quấn vòng, rễ cái thẳng xuống. Rút ngắn rễ dài để bầu rễ vừa chậu mới. Cây khỏe có thể cắt khá mạnh; cây yếu thì cắt ít.
5. Chỉnh rễ nổi: đây là dịp xòe rễ quanh gốc cho đều, bỏ rễ chéo, rễ đè lên nhau.
6. Trồng vào chậu mới: buộc cố định, lấp giá thể, chọc nhẹ cho kín kẽ rễ.
7. Tưới đẫm đến khi nước chảy ra trong.

Chăm sau thay chậu

• Đặt nơi sáng, có che nắng gắt khoảng 2–3 tuần, tránh gió mạnh.
• Giữ ẩm vừa, phun sương lá buổi sáng.
• Không bón phân đến khi cây ra lộc mới.
• Không uốn dây, tỉa lá trong giai đoạn này.

Sai lầm thường gặp

• Cắt rễ mạnh rồi đặt ngay ra nắng gắt: lá héo, rụng hàng loạt.
• Không buộc cố định: gió làm cây lung lay, đứt rễ non.
• Giá thể cũ dồn lại dùng tiếp: mang theo mầm bệnh, kém thoáng.

Sâu bệnh cần kiểm tra

• Rệp sáp gốc (lớp bông trắng ở rễ): rửa sạch rễ, thay toàn bộ giá thể, rửa chậu.
• Rễ thối đen, mềm: cắt đến phần trắng khỏe, có thể tham khảo chế phẩm nấm đối kháng trộn vào giá thể theo hướng dẫn nhà sản xuất.
• Ấu trùng bọ hung, sùng trong giá thể hữu cơ: bắt bỏ.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Sanh vết cắt rễ to cũng ra rễ mới nhanh. Cắt phẳng, gọn bằng kéo sắc để rễ mới ra đều.
• Muốn bộ rễ nổi xòe đẹp, khi trồng có thể đặt một tấm gỗ hoặc ngói dưới gốc để ép rễ tỏa ngang.
• Sau thay chậu một tháng, khi lộc non đã ra, đó là tín hiệu rễ đã hoạt động lại.