Thay chậu, chuyển chỗ trồng vạn tuế

Vạn tuế lớn chậm nên ít khi phải thay chậu, nhưng mỗi lần thay hoặc chuyển cây từ đất lên chậu đều cần làm cẩn thận vì rễ mập, dễ thối khi bị tổn thương.

Khi nào cần thay chậu

Vạn tuế (Cycas revoluta) lớn chậm, cây trong chậu có thể vài năm mới cần thay. Dấu hiệu:

Rễ mọc ra lỗ thoát, chậu bị nứt do rễ.
Giá thể đã mục, nén chặt, thoát nước kém.
Cây chậm ra lá, lá nhỏ dần dù chăm đúng.
Muốn chuyển cây lên chậu to hơn hoặc từ đất vào chậu.

Điều kiện để thay chậu an toàn

Cây khỏe.
Trời ấm, khô ráo.
Giá thể mới thoát nước tốt, chậu có lỗ thoát lớn.

Thời điểm ở miền Bắc

Tháng 3 – 5, trước hoặc đầu đợt ra lá, là thuận lợi nhất.
Tránh mùa mưa dầm, mùa rét, và khi cây đang ra lá non (dễ làm gãy, hỏng lá).

Các bước thay chậu

Chuẩn bị: đeo găng dày; buộc túm gọn tán lá bằng dây mềm để dễ thao tác, tránh gãy lá.
Lấy cây ra: làm lỏng giá thể quanh thành chậu, nhấc cả bầu. Cây to cần hai người.
Kiểm tra rễ: cắt bỏ rễ thối, rễ đen mềm. Hạn chế cắt rễ khỏe.
Để vết cắt se khô: nhiều người để cây nơi thoáng mát một thời gian ngắn cho vết cắt rễ se lại trước khi trồng. Rễ phải được che khỏi nắng.
Trồng vào chậu mới: lớp thoát nước ở đáy, giá thể thoáng, gốc thân ngang hoặc hơi cao hơn mặt giá thể.
Cố định cây, tưới nhẹ cho giá thể ổn định.

Chuyển cây từ đất vào chậu

Đào rộng quanh gốc, giữ bầu đất càng nhiều rễ càng tốt.
Cắt rễ dài bằng dụng cụ sắc.
Trồng vào chậu với giá thể thoáng như trên.
Đặt nơi sáng, có che bớt nắng gắt vài tuần.

Chăm sau thay chậu

Tưới ít trong vài tuần đầu. Rễ bị tổn thương gặp ẩm nhiều dễ thối.
Không bón phân đến khi cây có dấu hiệu ra rễ mới hoặc ra lá mới.
Có thể chưa ra lá mới ngay trong mùa đó; không cần lo nếu thân vẫn chắc.

Sai lầm thường gặp

Tưới đẫm liên tục sau thay chậu "cho cây mau hồi": thối rễ.
Vùi thân sâu hơn trước: thân thối.
Thay chậu lúc đang ra lá: gãy hỏng cả đợt lá.

Sâu bệnh cần kiểm tra

Rệp sáp, rệp vảy gốc, sùng trong giá thể cũ.
Rễ thối: cắt đến phần khỏe, có thể tham khảo chế phẩm nấm đối kháng theo hướng dẫn.

Mẹo từ kinh nghiệm

Cây vạn tuế to rất nặng; chuẩn bị dây, đòn khiêng, người hỗ trợ trước khi làm.
Gốc thân có thể có chồi con. Thay chậu là dịp tách chồi để nhân giống (xem bài riêng).
Đừng ngạc nhiên nếu cây "đứng im" cả năm sau thay chậu; vạn tuế hồi phục chậm, quan trọng là thân chắc, lá không vàng.