Tùng bồng lai: đặc điểm và thú chơi

Vài nét về tùng bồng lai

Tùng bồng lai thường được xác định là Juniperus procumbens 'Nana', một giống lùn của loài bách xù bò, họ Hoàng đàn (Cupressaceae). Loài gốc có nguồn gốc vùng ven biển Nhật Bản.

• Dáng mọc: cành bò lan sát mặt đất hoặc rủ xuống, ít khi vươn thẳng; tán thấp, xòe rộng.
• Lá dạng kim ngắn, cứng, xếp dày quanh cành, màu xanh lục đến xanh hơi xám; mùa lạnh có thể ánh tím, nâu nhẹ.
• Sinh trưởng chậm đến vừa; cành phân nhánh dày.
• Cành dẻo, dễ uốn, giữ thế tốt.
• Ưa nắng, thoáng gió, sợ úng và ẩm bí kéo dài.

Thú chơi tùng bồng lai

• Bonsai thế thác đổ, bán thác đổ: cành rủ qua miệng chậu như thác nước.
• Dáng bò, dáng hoành: tận dụng tính bò lan tự nhiên.
• Cây bụi phủ, tiểu cảnh, non bộ: trồng quanh đá, mép hồ.
• Chậu treo, chậu cao đặt trên kệ: cành buông xuống mềm mại.

Điều kiện cần

• Ánh sáng: nắng đầy đủ.
• Giá thể: rất thoát nước, nhiều hạt.
• Nước: vừa phải, để giá thể se khô giữa các lần tưới.
• Phân: ít, đều trong mùa ấm.
• Không khí: thoáng; mùa nồm và mưa dầm miền Bắc là thử thách lớn.

Sai lầm thường gặp

• Cố uốn cây thành dáng trực cao: đi ngược bản tính bò lan, cây khó đẹp.
• Đặt chậu trên nền, cành rủ chạm đất ẩm: cành dưới hay vàng, nấm.
• Tưới nhiều, giá thể bí: thối rễ, khô cành trong.

Sâu bệnh hay gặp

• Nhện đỏ – rất phổ biến trên nhóm bách xù.
• Rệp vảy, rệp sáp trong tán dày.
• Nấm khô cành, thối rễ khi ẩm.

Phân biệt với tùng kim

Tùng bồng lai và tùng kim đều thuộc nhóm bách xù lá kim nên dễ nhầm khi cây còn nhỏ. Một số điểm giúp phân biệt:

• Dáng mọc: tùng bồng lai bò lan, cành có xu hướng nằm ngang hoặc rủ xuống; tùng kim thường có ngọn vươn lên.
• Lá: tùng bồng lai lá kim ngắn, xếp rất dày, thường xanh hơi xám; lá tùng kim tùy dòng có thể dài hơn, xanh đậm hơn.
• Tốc độ: tùng bồng lai lùn, đọt ngắn, lớn chậm hơn nhiều dòng tùng kim.

Vì thế, tùng bồng lai hợp với các thế thấp, rủ; tùng kim hợp các thế có thân vươn cao, nhiều lũa, thần.

Chọn cây tùng bồng lai

• Tán xanh đều, không có mảng vàng, nâu trong tán.
• Cành chính đủ dài, mềm, có thể uốn thành thác đổ.
• Gốc chắc, không lung lay trong chậu.
• Soi mặt dưới cành tìm nhện, rệp trước khi mua.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Đặt chậu tùng bồng lai trên kệ cao hoặc cột trưng bày để cành có không gian buông xuống.
• Tán dày nên rất hay tích lá khô bên trong; định kỳ rung nhẹ, dùng chổi mềm làm sạch.
• Đeo găng khi làm việc lâu với cây, lá kim nhọn có thể gây ngứa tay.