Uốn dây tạo thế tùng la hán

Đặc điểm cành khi uốn

Tùng la hán (Podocarpus macrophyllus) có cành non dẻo, cành già cứng dần. Cành sau khi uốn thường giữ thế khá lâu. Vỏ không quá mỏng nhưng vẫn có thể bị dây hằn nếu để lâu, nhất là cành đang lớn mạnh.

Điều kiện để uốn

• Cây khỏe, không vừa thay chậu.
• Cành đã cứng một phần (bánh tẻ) hoặc cành non vừa đủ dài.
• Giá thể hơi khô trước khi uốn để cành bớt căng nước.

Thời điểm ở miền Bắc

• Tháng 9 – 11: trời mát, cây lớn chậm, dây ít ăn vỏ; thời điểm hay dùng.
• Tháng 3 – 4: làm được, nhưng theo dõi dây kỹ khi cây ra đọt mạnh.
• Tránh giữa mùa rét (cành giòn) và ngay sau thay chậu.

Các bước uốn

1. Tỉa trước: bỏ cành thừa, lá già bên trong để dễ quấn dây.
2. Chọn dây: khoảng một phần ba đường kính cành; cành cứng thì to hơn một chút.
3. Neo dây: quấn quanh thân hoặc nối hai cành gần nhau.
4. Quấn góc khoảng 45 độ, vòng đều, ôm sát mà không siết. Gạt lá ra, không quấn đè lá.
5. Uốn cành xuống: đưa cành chính ngang hoặc hơi chúc, đầu cành ngóc nhẹ.
6. Uốn nhánh nhỏ: xòe nhánh ra hai bên để tạo mặt tầng phẳng.

Theo dõi và tháo dây

• Kiểm tra định kỳ; thấy dây bắt đầu hằn thì tháo.
• Thời gian giữ dây thường từ vài tháng trở lên tùy độ tuổi cành.
• Tháo bằng kìm cắt từng đoạn, không gỡ ngược.

Sai lầm thường gặp

• Uốn cành già một lần quá mạnh: nứt cành. Chia nhiều lần hoặc dùng chằng néo.
• Quấn đè lá: lá dập, vàng.
• Quên tháo dây: sẹo xoắn khó lành.

Sâu bệnh liên quan

• Vết nứt do uốn dễ bị nấm; quấn băng keo ghép, bôi keo liền sẹo.
• Dưới vòng dây là chỗ trú của rệp, kiến.

Uốn thân tùng la hán non

Với cây non thân còn nhỏ, có thể uốn thân ngay từ đầu để tạo chuyển động. Quấn dây từ gốc lên, neo dây bằng cách cắm một đầu xuống giá thể sát gốc. Uốn thân thành các khúc cong mềm, khúc dưới to và rộng, khúc trên nhỏ và ngắn dần. Thân đã cứng cần để dây lâu hơn cành; kiểm tra định kỳ và quấn lại khi dây bắt đầu hằn. Thân đã to, già thì không nên uốn mạnh, thay vào đó chọn mặt tiền và góc trồng hợp lý để tạo cảm giác chuyển động.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Uốn tạo tầng: hình dung mỗi tầng là một bàn tay xòe, cành chính là cổ tay, nhánh nhỏ là các ngón.
• Cành dưới uốn chúc nhiều hơn cành trên, tạo cảm giác cây già, cành nặng trĩu.
• Với cành to khó quấn, chằng néo xuống chậu là lựa chọn nhẹ nhàng hơn.