Vạn tuế ra hoa: phân biệt cây đực, cây cái và chăm sau hoa

"Hoa" vạn tuế là gì

Vạn tuế (Cycas revoluta) là cây hạt trần, không có hoa thật như cây hạt kín. Thứ người ta gọi là "hoa vạn tuế" là cơ quan sinh sản mọc ở đỉnh thân:

• Cây đực: mọc một nón đực hình trụ dài, thẳng đứng, màu vàng nâu, giống một bắp ngô dài. Nón tung phấn khi chín.
• Cây cái: mọc một cụm lá noãn xếp thành khối tròn dẹt như cái bắp cải hoặc chiếc mũ, màu vàng nâu, có lông tơ. Nếu được thụ phấn, hạt hình thành dọc mép các lá noãn, chín màu cam đỏ.

Cây thường chỉ ra hoa khi đã trưởng thành nhiều năm.

Điều kiện cây cần khi ra hoa

• Dinh dưỡng đủ: ra hoa, kết hạt tiêu tốn nhiều sức.
• Nắng, thoáng.
• Không úng nước ở đỉnh thân.

Chăm trong và sau khi ra hoa

1. Không tưới vào đỉnh nơi có nón, cụm lá noãn.
2. Cây đực: sau khi nón tung phấn và khô héo, có thể cắt bỏ nón cho gọn để cây ra lá mới.
3. Cây cái: nếu không muốn lấy hạt, có thể để cụm lá noãn tự khô hoặc cắt bỏ sau một thời gian. Nếu muốn lấy hạt, để hạt chín hẳn rồi thu.
4. Bón phân nhẹ sau đợt ra hoa để cây phục hồi.
5. Cây vừa ra hoa có thể chậm ra lá trong mùa đó; không cần lo nếu cây khỏe.

Thời điểm hay ra hoa ở miền Bắc

• Thường vào mùa ấm (khoảng xuân – hè). Mỗi cây có nhịp riêng, không đều đặn hằng năm.

Sai lầm thường gặp

• Cắt bỏ cụm lá noãn khi còn non bằng cách khoét sâu: dễ làm tổn thương đỉnh sinh trưởng, ảnh hưởng ra lá.
• Lo lắng tưới, bón thật nhiều để "nuôi hoa": úng rễ.
• Để trẻ nhỏ chơi với hạt: hạt vạn tuế có độc.

Sâu bệnh cần để ý

• Cụm lá noãn, nón đực ẩm lâu có thể bị nấm mốc.
• Kiến, côn trùng đến nhiều quanh nón khi tung phấn, thường không gây hại đáng kể.

Mẹo từ kinh nghiệm

• Muốn lấy hạt từ cây cái nhưng gần đó không có cây đực ra hoa cùng lúc, nhiều người xin phấn từ cây đực ở vườn khác và rắc lên cụm lá noãn. Thành công không chắc chắn.
• Ra hoa không phải là "điềm" gì xấu hay tốt; đó là dấu hiệu cây đã trưởng thành và khỏe.
• Chụp ảnh lại đợt ra hoa: đây là dịp hiếm để ghi lại giới tính của cây, rất có ích khi mua bán, trao đổi.